Czy członek RW/RN, nie wchodzący w skład „minimum kadrowego” danej jednostki organizacyjnej, ma prawo głosowania w przewodach prowadzonych w tej jednostce?

Zaliczenie do „minimum kadrowego” nie jest związane z prawem do głosowania w przewodach naukowych czy artystycznych. Każdy członek rady jednostki organizacyjnej z tytułem profesora lub stopniem doktora habilitowanego ma prawo do głosowania niezależnie od tego, czy jest zaliczany do „minimum kadrowego” jednostki uprawnionej do nadawania stopni doktora lub doktora habilitowanego.

Czy przyjęcie rozprawy doktorskiej oraz publiczna jej obrona mogą być przeprowadzone na jednym posiedzeniu rady jednostki (tj. w tym samym dniu)?

W świetle obowiązującego prawa nie jest to dopuszczalne. Przewód doktorski jest sekwencją czynności, gdzie przystąpienie do czynności następnej uwarunkowane jest zakończeniem, z pozytywnym wynikiem, czynności poprzedniej. Obowiązujące przepisy regulujące m.in. tryb przeprowadzania przewodów doktorskich przewidują, że po przyjęciu rozprawy doktorskiej i dopuszczeniu jej do publicznej obrony musi być ona na co najmniej 10 dni przed obroną wyłożona do wglądu, w celu zapoznania się z jej treścią. Stosowne ogłoszenie o terminie i miejscu obrony, a także o miejscu wyłożenia rozprawy doktorskiej musi być podane do wiadomości na co najmniej 10 dni przed terminem obrony. Wyłożenie do wglądu rozprawy w celu zapoznania się z jej treścią przed jej przyjęciem, a więc przed rozstrzygnięciem, że w takiej właśnie postaci będzie ona przedmiotem obrony, nie spełnia wymagań prawa.

Czy dopuszczenie do kolokwium habilitacyjnego i przeprowadzenie tego kolokwium może być dokonane w tym samym dniu?

Jest to możliwe w świetle prawa, gdy w posiedzeniu rady jednostki przy rozstrzyganiu wniosku o dopuszczeniu do kolokwium habilitacyjnego biorą udział wszyscy czterej recenzenci powołani w tym przewodzie. Istnieje wówczas możliwość niezwłocznego zapoznania wszystkich recenzentów z uchwałą o dopuszczeniu do kolokwium bezpośrednio po zakończeniu czynności związanych z dopuszczeniem do kolokwium, co czyni zadość wymaganiom przepisów dotyczących trybu przeprowadzania czynności m.in. w przewodach habilitacyjnych. W każdym innym wypadku, tj. gdy w posiedzeniu nie uczestniczył chociaż jeden z recenzentów, konieczne jest przesłanie uchwały o dopuszczeniu do kolokwium i informacji o terminie jego przeprowadzenia recenzentowi nieobecnemu (i pozostałym recenzentom), w celu umożliwienia mu udziału w kolokwium. Przepis zawierający wymaganie, by w kolokwium uczestniczyło co najmniej 3 spośród 4 recenzentów powołanych w przewodzie habilitacyjnym, nie zwalnia rady jednostki od umożliwienia wszystkim recenzentom wzięcia udziału w tym kolokwium. Przesłanie uchwały i informacji o terminie kolokwium wraz z dowodem doręczenia przesyłki powinno być udokumentowane w aktach przewodu.

Czy można zwolnić kandydata do stopnia doktora z egzaminu z języka nowożytnego, np. na podstawie zaświadczenia o znajomości języka wydanego przez inną instytucję?

Przepisy nie dopuszczają takiej możliwości , tj. nie można zwolnić doktoranta z żadnego z egzaminów doktorskich. Stopień wnikliwości, czas trwania egzaminu, liczba pytań, itp. Może być uzależniona, według rozpoznania komisji egzaminacyjnej, od charakteru i znaczenia ewentualnych dowodów potwierdzających znajomość języka obcego, przedłożonych przez doktoranta. Nie ma tez podstawy prawnej dopuszczającej możliwość zwolnienia doktoranta z któregokolwiek egzaminu doktorskiego ze względu na fakt, że egzamin taki został przeprowadzony pomyślnie w innym, wcześniej prowadzonym przewodzie.

W którym momencie przewodu doktorskiego lub habilitacyjnego określa się dziedzinę i dyscyplinę stopnia, który ma otrzymać kandydat do tego stopnia?

Przewód doktorski i habilitacyjny jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego. Przedmiot tego postępowania musi być określony z chwilą jego wszczęcia, tj. w uchwale o wszczęciu przewodu doktorskiego lub habilitacyjnego. Musi być w tym momencie przesądzone pełne określenie stopnia, którego uzyskanie jest celem wszczynanego postępowania. W świetle art. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki stopnie naukowe i stopnie w zakresie sztuki określone są zarówno przez rodzaj stopnia (doktor lub doktor habilitowany) oraz przez nazwę dziedziny naukowej lub dziedziny sztuki i dyscyplinę naukową lub artystyczną. Bez określenia dziedziny i dyscypliny stopnia, który ma być nadany, nie można określić wymagań, które stawiać należy kandydatowi do stopnia, m.in. dyscypliny, w której ma być złożony egzamin doktorski z dyscypliny podstawowej czy dyscypliny, do której ma być wniesiony wkład do nauki czy sztuki w rozprawie habilitacyjnej. W konsekwencji – bez określenia, w chwili wszczęcia przewodu, dziedziny i dyscypliny, w której ma być nadany stopień, nie można prawidłowo prowadzić przewodu doktorskiego lub habilitacyjnego.

Czy przewód doktorski może być prowadzony wspólnie z inną, np. zagraniczną, instytucją naukową lub artystyczną?

Bez wątpienia można korzystać ze współpracy międzynarodowej w celu przygotowania rozprawy doktorskiej, nie ma jednak, z pewnymi wyjątkami, o których będzie dalej mowa, dopuścić do współudziału w podejmowaniu uchwał w przewodzie doktorskim osób nie będących członkami rady prowadzącej przewód. Obowiązujące w Polsce przepisy jasno i precyzyjnie określają, kto ma prawo uczestniczyć w głosowaniu w sprawach czynności w przewodach doktorskim i habilitacyjnym. Są to członkowie rady prowadzącej przewód, promotor (lub promotorzy) oraz recenzenci powołani w tym przewodzie. Jeśli więc obok promotora „polskiego” został, zgodnie z odpowiednimi przepisami, powołany promotor „zagraniczny”, a wśród recenzentów jest też jeden z recenzentów zagranicznych, to wszyscy oni mają prawo głosowania w czynnościach przewodu. Dopuszczenie do głosowania innych osób, np. w ramach komisji doktorskiej przeprowadzającej obronę rozprawy, na podstawie np. dwustronnych umów zawieranych z zagranicznymi partnerami, stanowi istotne naruszenie obowiązującego prawa, regulującego tryb nadawania w Polsce stopni naukowych lub w zakresie sztuki.

Czy można wszcząć przewód habilitacyjny przed opublikowaniem rozprawy habilitacyjnej?

Wszczęcie przewodu habilitacyjnego przed opublikowaniem rozprawy habilitacyjnej jest w świetle prawa niedopuszczalne. Przepisy ustawy jednoznacznie przesądzają, że rozprawa habilitacyjna jest dziełem opublikowanym. Skoro jednym z warunków wszczęcia przewodu habilitacyjnego jest przedłożenie rozprawy habilitacyjnej, to bez publikacji pracy mającej być rozprawą habilitacyjną, warunek ten nie jest spełniony. Dotyczy to również sytuacji, gdy jako rozprawę habilitacyjną przedstawia się cykl prac. Aby cykl taki mógł być uznany za rozprawę habilitacyjną, wszystkie części cyklu muszą być opublikowane (w ustawie mowa jest o cyklu publikacji).

Czy kandydat do stopnia doktora, doktora habilitowanego lub tytułu profesora ma prawo zapoznać się w toku przewodu awansowego z recenzjami przygotowanymi w jego sprawie?

Postępowanie w sprawie nadania stopni doktora i doktora habilitowanego prowadzone przez radę jednostki uprawnionej jest postępowaniem administracyjnym, w którym kandydat do stopnia lub tytułu jest stroną – przysługują mu więc prawa strony. Wynika stąd prawo zapoznania się kandydata z recenzjami przygotowanymi w jego przewodzie czy postępowaniu.

Kto ponosi koszty przeprowadzania przewodu doktorskiego lub habilitacyjnego?

Zgodnie z przepisami wynagrodzenia za recenzje w przewodzie doktorskim i habilitacyjnym oraz za pełnienie funkcji promotora w przewodzie doktorskim wypłaca jednostka prowadząca przewód. Obowiązek wypłaty tych wynagrodzeń może przejąć instytucja zatrudniająca kandydata do stopnia na zasadzie umowy zawartej z jednostką, w której prowadzony jest przewód. Żądanie od kandydata do stopnia wniesienia jakichkolwiek opłat na poczet kosztów przewodu doktorskiego lub habilitacyjnego, bądź uzależnienie wszczęcia przewodu od wniesienia takich opłat jest bezprawne.

Jaką wartość bibliometrycznego wskażnika "impact factor" powinny mieć publikowane materiały konferencyjne?

W tej sprawie ukazało się następujące oświadczenie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, którego treść w pełni podziela Centralna Komisja.

Pełna treść oświadczenia

Czy do tzw. minimum kadrowego w danej dziedzinie i dyscyplinie naukowej lub artystycznej, dotyczącego nadawania stopni doktora lub doktora habilitowanego, mogą być zaliczane osoby, które dysponują dyplomami określającymi ich kwalifikacje w innej dziedzinie (tytuł profesora) lub innej dziedzinie albo dyscyplinie (stopień doktora habilitowanego)?

Przy ocenie stanu minimum kadrowego danej jednostki uprawnionej do nadawania stopni lub o te uprawnienia ubiegającej się, przestrzegane muszą być wszystkie przepisy obowiązującej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm. w Dz. U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365).

W opinii Prezydium Centralnej Komisji przepisy zawarte w art. 6 ww. ustawy, w których mowa o reprezentowaniu określonej dziedziny i dyscypliny nauki lub sztuki, odnoszą się do osób, które w trybie i na podstawie przepisów tej samej ustawy, uzyskały urzędowe potwierdzenie zarówno poziomu swych kwalifikacji (stopień, tytuł), jak i ich profilu (dziedzina, dyscyplina), uprawniające do udziału w tzw. minimum kadrowym w danej dziedzinie i dyscyplinie.

Inne, uznaniowe kryteria oceny poziomu i profilu kwalifikacji naukowych lub artystycznych, nie mają podstaw prawnych i do omawianych tu celów nie mogą być zastosowane.

Prezydium Centralnej Komisji uznało jednak, że w ramach obowiązującego prawa dopuszczalne jest zaliczenie do minimum kadrowego w danej dyscyplinie osoby z tytułem profesora tej dziedziny nauki lub sztuki, do której dana dyscyplina należy. Trzeba tu wziąć pod uwagę, że art. 2 ww. ustawy przewiduje, że tytuł profesora jest określany przez nazwę tylko dziedziny nauki lub sztuki (tj. bez określania dyscypliny). W konsekwencji, zdaniem Prezydium Centralnej Komisji, dopuszczalne jest uznanie, że w ramach dziedziny uzyskanego tytułu profesora dana osoba reprezentuje tę dyscyplinę, której dotyczy jej główny, zwłaszcza pohabilitacyjny, dorobek naukowy czy artystyczny. W takich wypadkach konieczne jest przedstawienie udokumentowanych argumentów , że warunek ten jest spełniony.

Źródłem nieporozumień i błędnych interpretacji bywa przepis art. 6 ust. 5 ww. ustawy. Dopuszcza on możliwość zaliczenia „w przypadkach uzasadnionych” do minimum kadrowego w danej dziedzinie lub dyscyplinie osób reprezentujących pokrewne dziedziny lub dyscypliny. Przepis ten nie może jednak służyć do omijania głównych wymagań ustawy, określonych w art. 6 ust. 1 – 4 w sytuacji, gdy dana jednostka nie potrafiła zapewnić, nawet na poziomie minimum, odpowiedniego stanu swej kadry, dysponującej dokumentami upoważniającymi do reprezentowania określonej dziedziny lub dyscypliny naukowej lub artystycznej. Argumentacja, że jednostka zatrudnia specjalistów, którzy wprawdzie nie uzyskali dyplomów we właściwej dziedzinie lub dyscyplinie, lecz mają w tej dziedzinie lub dyscyplinie znaczący dorobek naukowy lub artystyczny, może dodatkowo wzmacniać uzasadnienie wniosku o przyznanie uprawnienia, ale dopiero wtedy , gdy podstawowe wymagania ustawy są spełnione.

Zastosowanie przepisu art. 6 ust. 5 ww. ustawy jest dopuszczalne tylko w przypadkach uzasadnionych, do których przede wszystkim należy przyznawanie uprawnień dziedzinach lub dyscyplinach niedawno wydzielonych w urzędowym wykazie, a więc takich, gdzie kadry dysponującej odpowiednimi dyplomami nie ma lub jest nieliczna. Zastosowanie wyjątkowego trybu jest tu uzasadnione, gdyż jest to jedyna droga do umożliwienia nadawania stopni w nowych dziedzinach i dyscyplinach do czasu, gdy stan kadry pozwoli na stosowanie głównych wymagań ustawy.

Próby stosowania tego przepisu do dziedzin takich, jak np. nauki humanistyczne, nauki techniczne itp, w tym dyscyplin takich jak historia, pedagogika, mechanika, elektronika itp. a więc dysponujących liczną kadrą w kraju, w zdecydowanej większości wypadków muszą być ocenione jako niezgodne z literą i duchem ustawy.

Przy stosowaniu tego przepisu pod uwagę mogą być wzięte również inne szczególne okoliczności, np. interdyscyplinarny charakter działalności, obejmujący twórczość naukową i artystyczną , występujący w różnych dziedzinach nauki i sztuki, gdzie współpraca reprezentantów obu rodzajów twórczej pracy jest nieodzowna (np. w konserwacji i restauracji dzieł sztuki).

Czy i w jaki sposób należy zawiadamiać recenzentów w przewodach doktorskim i habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora o posiedzeniu, na którym podejmowane będą uchwały w czynnościach danego przewodu lub postępowania?

Prawidłowe zaproszenie recenzentów na posiedzenie rady jednostki, podejmującej przewidziane prawem uchwały w postępowaniu o nadanie stopnia lub tytułu profesora, jest obowiązkiem rady prowadzącej takie postępowanie.

W świetle wymagań obowiązującego prawa, a także ze względu na istotną rolę recenzentów w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia lub tytułu, zaniechanie wypełnienia tego obowiązku stanowi podstawę do podważenia odpowiednich uchwał podjętych w tym postępowaniu, co potwierdza m.in. orzecznictwo sądów administracyjnych.

Z tego względu na posiedzenia rad jednostek organizacyjnych, na których podejmowane są czynności omawianych postępowań, kończące się uchwałami wymienionymi w przepisach, należy zapraszać recenzentów w sposób pozwalający na udokumentowanie w aktach danej sprawy doręczenia takiego zaproszenia. Ten warunek spełnia wysłanie zaproszenia przesyłką „za zwrotnym potwierdzeniem odbioru”.

Kto może odmówić wszczęcia przewodu habilitacyjnego i czy podstawą tej odmowy może być negatywna ocena rozprawy habilitacyjnej?

W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi trybu prowadzenia przewodów habilitacyjnych, a w szczególności zakresu działania zespołów (komisji) powoływanych przez RW/RN w celu przygotowania wniosków dotyczących czynności przewodu habilitacyjnego wyjaśniamy, że:

moc rozstrzygającą w sprawach tych czynności (w tym wszczęcia przewodu) mają tylko uchwały rady wydziału/ rady naukowej - postępowanie nie może kończyć się na uchwale ww. zespołu (komisji). Ponadto wartość pracy przedkładanej jako rozprawa habilitacyjna może być, w świetle prawa, oceniona tylko po wszczęciu przewodu i po zasięgnięciu opinii 4 recenzentów.

Bez podstawy prawnej, a zatem bezprawne, jest rozstrzyganie zasadności wszczęcia przewodu tylko na podstawie wstępnej oceny rozprawy habilitacyjnej, dokonanej przez ww. zespół, bądź bezpośrednio przez radę wydziału/ radę naukową.

Podstawą uchwały o wszczęciu przewodu są ustalenia w następujących kwestiach:

a) czy przedłożono rozprawę habilitacyjną i czy spełnia ona wymagania formalne (czy jest opublikowana),

b) czy kandydat do habilitacji dysponuje znacznym dorobkiem naukowym.

Podstawą oceny zasadności wszczęcia przewodu jest więc, w świetle prawa, ocena dorobku naukowego kandydata do habilitacji, nie zaś ocena wartości rozprawy habilitacyjnej. Wynika to z postanowienia art. 16 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm.). Takie rozumienie przepisów potwierdzone jest też
w orzecznictwie sądu administracyjnego.

 

Czy do tzw. minimum kadrowego w danej dziedzinie i dyscyplinie naukowej lub artystycznej, dotyczącego nadawania stopni doktora lub doktora habilitowanego, mogą być zaliczane osoby, które dysponują dyplomami określającymi ich kwalifikacje w innej dziedzinie (tytuł profesora) lub innej dziedzinie albo dyscyplinie (stopień doktora habilitowanego)?

Przy ocenie stanu minimum kadrowego danej jednostki uprawnionej do nadawania stopni lub o te uprawnienia ubiegającej się, przestrzegane muszą być wszystkie przepisy obowiązującej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm. w Dz. U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365).

W opinii Prezydium Centralnej Komisji przepisy zawarte w art. 6 ww. ustawy, w których mowa o reprezentowaniu określonej dziedziny i dyscypliny nauki lub sztuki, odnoszą się do osób, które w trybie i na podstawie przepisów tej samej ustawy, uzyskały urzędowe potwierdzenie zarówno poziomu swych kwalifikacji (stopień, tytuł), jak i ich profilu (dziedzina, dyscyplina), uprawniające do udziału w tzw. minimum kadrowym w danej dziedzinie i dyscyplinie.

Inne, uznaniowe kryteria oceny poziomu i profilu kwalifikacji naukowych lub artystycznych, nie mają podstaw prawnych i do omawianych tu celów nie mogą być zastosowane.

Prezydium Centralnej Komisji uznało jednak, że w ramach obowiązującego prawa dopuszczalne jest zaliczenie do minimum kadrowego w danej dyscyplinie osoby z tytułem profesora tej dziedziny nauki lub sztuki, do której dana dyscyplina należy. Trzeba tu wziąć pod uwagę, że art. 2 ww. ustawy przewiduje, że tytuł profesora jest określany przez nazwę tylko dziedziny nauki lub sztuki (tj. bez określania dyscypliny). W konsekwencji, zdaniem Prezydium Centralnej Komisji, dopuszczalne jest uznanie, że w ramach dziedziny uzyskanego tytułu profesora dana osoba reprezentuje tę dyscyplinę, której dotyczy jej główny, zwłaszcza pohabilitacyjny, dorobek naukowy czy artystyczny. W takich wypadkach konieczne jest przedstawienie udokumentowanych argumentów , że warunek ten jest spełniony.

Źródłem nieporozumień i błędnych interpretacji bywa przepis art. 6 ust. 5 ww. ustawy. Dopuszcza on możliwość zaliczenia „w przypadkach uzasadnionych" do minimum kadrowego w danej dziedzinie lub dyscyplinie osób reprezentujących pokrewne dziedziny lub dyscypliny. Przepis ten nie może jednak służyć do omijania głównych wymagań ustawy, określonych w art. 6 ust. 1 - 4 w sytuacji, gdy dana jednostka nie potrafiła zapewnić, nawet na poziomie minimum, odpowiedniego stanu swej kadry, dysponującej dokumentami upoważniającymi do reprezentowania określonej dziedziny lub dyscypliny naukowej lub artystycznej. Argumentacja, że jednostka zatrudnia specjalistów, którzy wprawdzie nie uzyskali dyplomów we właściwej dziedzinie lub dyscyplinie, lecz mają w tej dziedzinie lub dyscyplinie znaczący dorobek naukowy lub artystyczny, może dodatkowo wzmacniać uzasadnienie wniosku o przyznanie uprawnienia, ale dopiero wtedy , gdy podstawowe wymagania ustawy są spełnione.

Zastosowanie przepisu art. 6 ust. 5 ww. ustawy jest dopuszczalne tylko
w przypadkach uzasadnionych, do których przede wszystkim należy przyznawanie uprawnień dziedzinach lub dyscyplinach niedawno wydzielonych w urzędowym wykazie, a więc takich, gdzie kadry dysponującej odpowiednimi dyplomami nie ma lub jest nieliczna. Zastosowanie wyjątkowego trybu jest tu uzasadnione, gdyż jest to jedyna droga do umożliwienia nadawania stopni w nowych dziedzinach
i dyscyplinach do czasu, gdy stan kadry pozwoli na stosowanie głównych wymagań ustawy.

Próby stosowania tego przepisu do dziedzin takich, jak np. nauki humanistyczne, nauki techniczne itp, w tym dyscyplin takich jak historia, pedagogika, mechanika, elektronika itp. a więc dysponujących liczną kadrą w kraju,
w zdecydowanej większości wypadków muszą być ocenione jako niezgodne z literą
i duchem ustawy.

Przy stosowaniu tego przepisu pod uwagę mogą być wzięte również inne szczególne okoliczności, np. interdyscyplinarny charakter działalności, obejmujący twórczość naukową i artystyczną , występujący w różnych dziedzinach nauki i sztuki, gdzie współpraca reprezentantów obu rodzajów twórczej pracy jest nieodzowna (np. w konserwacji i restauracji dzieł sztuki).

Czy wnioski o przyznanie uprawnień, np. w 2-ch dyscyplinach tej samej dziedziny, mogą być zgłoszone do Centralnej Komisji w ramach jednego wniosku?

Nie. Ze względu na różnice w zakresie informacji odnośnie minimum kadrowego, infrastruktury związanej z daną dyscypliną (np. zaplecze naukowo-badawcze, zasoby biblioteczne, itp.), każdy wniosek o przyznanie uprawnienia w określonej dyscyplinie powinien być złożony odrębnie.

Jak należy zaznaczać fakt posiadania tytułu profesora lub zatrudnienia na stanowisku profesora nadzwyczajnego ?

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów stoi na stanowisku, że umieszczanie w powszechnie używanych drukach (bilety wizytowe, druki firmowe) skrótu Prof. przed nazwiskiem może dotyczyć wyłącznie osób posiadających tytuł profesora nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Przed nazwiskiem mogą być również umieszczane posiadane stopnie, np.:

prof. dr hab. Jan Kowalski

W przypadku osób zatrudnionych na stanowisku profesora nadzwyczajnego, fakt ten powinien być przedstawiany za lub pod nazwiskiem, z wyraźnym zaznaczeniem jakiej szkoły wyższej on dotyczy,np.:

dr hab. Jan Kowalski prof. SGGW

dr hab. Jan Kowalski
profesor SGGW

Ten sposób informowania o posiadanych stopniach lub tytule jest powszechnie aprobowany przez środowiska naukowe lub artystyczne. Oznacza to, że nieakceptowane są przypadki używania tytułu profesor przez osoby do tego nieuprawnione

Jakie powinny być spełnione warunki, aby można było uznać elektroniczną wersję publikacji, za spełniającą wymóg opublikowania?

Centralna Komisja gotowa jest uznać, że - publikacje, które zostały przyjęte do druku i mają status oczekujących (po wcześniejszym zakwalifikowaniu ich np. przez redakcję naukową wydawnictwa), posiadają identyfikację elektroniczną DOI i w niezmienionej treści zostaną opublikowane oraz, że od tego momentu mogą być cytowane - spełniają wymóg ustawowy opublikowania (tzn. zostały oddane do rozpowszechnienia i mogą podlegać kontroli społecznej).